Ιστορία

Η ιστορία της Χαλκιδικής ξεκινά 700.000 χρόνια πριν, από το διεθνούς επιστημονικού και τουριστικού ενδιαφέροντος σπήλαιο των Πετραλώνων. Εκεί ανακαλύφθηκαν τα ίχνη κατοίκησης αρχανθρώπων, 700.000 περίπου ετών, ίχνη της πρώτης ελεγχόμενης φωτιάς, οστέινα και λίθινα εργαλεία, καθώς και το περίφημο ανθρώπινο κρανίο των Πετραλώνων, το οποίο χρονολογείται μεταξύ 700.000 και 200.000 ετών, αποτελεί τον αρχαιότερο Ευρωπαίο πρόγονο που έχει βρεθεί μέχρι σήμερα και έδωσε στην επιστήμη ένα νέο τύπο ανθρώπου. Επίσης ανακαλύψεις προϊστορικών καταυλισμών κατά μήκος της ακτογραμμής αποδεικνύουν ότι ήδη από το 4000 π. Χ. παρατηρούνται οργανωμένες κοινωνίες, στις οποίες η τέχνη ανθούσε στην καθημερινή ζωή των ανθρώπων.

Πρώτοι κάτοικοι της περιοχής θεωρούνται οι Πελασγοί και οι Θράκες, ενώ καταγεγραμμένα γεγονότα αναφέρονται στην αποίκιση της Χαλκιδικής από την εποχή του Τρωικού πολέμου. Ωστόσο ο συστηματικός εποικισμός της ξεκινά από την εποχή του Ομήρου τον 8ο αι .π. Χ, από πληθυσμούς της Νοτίου Ελλάδος και κυρίως από τη Χαλκίδα, στην οποία οφείλει το όνομά της, την Ερέτρια, την Άνδρο και την Κόρινθο. Οι σπουδαιότερες από τις νέες πόλεις κράτη που ιδρύθηκαν είναι η Ποτίδαια, η επανάσταση της οποίας εναντίον των Αθηναίων υπήρξε μια από τις αφορμές του Πελοποννησιακού πολέμου, η Όλυνθος, υπό την ηγεσία της οποίας ιδρύεται το «Κοινό των Χαλκιδέων» ( 432 π. Χ.), μια ανεξάρτητη ομόσπονδη πολιτεία αποτελούμενη από τις 32 σπουδαιότερες πόλεις της Χαλκιδικής, η Σκιώνη, που αποτελούσε σπουδαίο εμπορικό κέντρο της εποχής, η Τορώνη, η Απολλώνια, όπου υπήρχε μεγάλο ιερό του θεού Απόλλωνα, τα Στάγειρα, γενέτειρα του Αριστοτέλη, ενός από τους πιο σημαντικούς Έλληνες φιλοσόφους και δασκάλου του Μ. Αλέξανδρου κ.α.

Από τον ιστορικό Ηρόδοτο ειδικότερα αντλούμε στοιχεία για την τύχη της Χαλκιδικής κατά τους περσικούς πολέμους(499-448π.Χ.). Το 480 π. Χ. υποτάσσεται στον Πέρση βασιλιά Ξέρξη ενώ τότε γίνεται και η τομή του Ισθμού της χερσονήσου του Άθω, για να αποφύγει ο Περσικός στόλος τον περίπλου της τρικυμισμένος χερσονήσου και την καταστροφή που είχε υποστεί εκεί ο Πέρσης στρατηγός Μαρδόνιος δώδεκα χρόνια νωρίτερα. Κατά τη διάρκεια του Πελοποννησιακού πολέμου, όπως πληροφορούμαστε από τον ιστορικό Θουκυδίδη, η Χαλκιδική αποτέλεσε για πολλά χρόνια πεδίο μάχης ανάμεσα στους Αθηναίους και τους Σπαρτιάτες, με καταστροφικές συνέπειες για πολλές πόλεις της περιοχής. Το 348π.Χ., ο Φίλιππος Β΄ ενσωματώνει την περιοχή στο Μακεδονικό Βασίλειο και από τη χρονική στιγμή αυτή και μετά ακολουθεί κοινή πορεία με την ελληνική Μακεδονία, μέχρι και την κατάκτηση της από τους Ρωμαίους το 168π.Χ.

Το Χριστιανισμό η Χαλκιδική φαίνεται να τον ασπάστηκε το 50 μ. Χ., όταν ο Απόστολος Παύλος πέρασε από την Απολλωνία. Στα βυζαντινά χρόνια και συγκεκριμένα τον 9Ο αι. μ. Χ. οργανώνεται η μοναστική πολιτεία του Αγίου όρους στη χερσόνησο του Άθω. Ένας ιδιόμορφος κόσμος με ειδικά προνόμια, τόπος μυστηρίου ασκητικής ζωής και πνευματικού προσανατολισμού. Το 1430 η περιοχή υποδουλώνεται στους Οθωμανούς-Τούρκους και ύστερα από διάφορες επαναστάσεις που οργανώθηκαν από τους κατοίκους και τους μοναχούς τον 19ο αι., οι οποίες καταπνίγηκαν, η πολυπόθητη ελευθερία και ένωση με την υπόλοιπη Ελλάδα θα έρθει το 1912. Μετά το 1922 και τη Μικρασιατική καταστροφή χιλιάδες πρόσφυγες από τη Μικρά Ασία εγκαταστάθηκαν στη Χαλκιδική ολοκληρώνοντας τον τρίτο και τελευταίο αποικισμό της. Σήμερα ογδόντα σχεδόν χρόνια μετά βιώνει σημαντική οικονομική ανάπτυξη, με την προοπτική να γίνει ένα από τα πιο σημαντικά τουριστικά θέρετρα της Ευρώπης.